Diogelwch Tân Gwyllt a Choelcerthi

Diogelwch Tân Gwyllt a Choelcerthi

Ein cyngor gorau posib i chi yw eich cynghori i fynychu arddangosfa wedi ei threfnu yn hytrach na pheryglu eich hun drwy drefnu noson dân gwyllt adref neu gynnau coelcerth yn yr ardd gefn.

Fodd bynnag, os ydych yn bwriadu cynnau  tân gwyllt neu goelcerth adref, cadwch at y canllawiau isod:

Tân Gwyllt

Diogelwch Ffyn Gwreichion

A wyddoch chi fod ffyn gwreichion bum gwaith yn boethach nag olew coginio? Nid teganau yw ffyn gwreichion ac ni ddylid byth eu rhoi i blant dan bum mlwydd oed.

Ymhle i'w prynu

Peidiwch â cheisio arbed ceiniog neu ddwy.  Prynwch dân gwyllt o siop ddibynadwy  a gwnewch yn siŵr eu bod yn cydymffurfio â'r Safonau Prydeinig. Prynwch dân gwyllt sydd â CE arnynt yn unig.

Weithiau bydd siopau yn agor dros dro cyn Noson Tân Gwyllt ac efallai nad y siopau hyn yw'r llefydd gorau i brynu tân gwyllt. Weithiau nid yw staff y siopau hyn yn gwybod llawer am ddefnyddio tân gwyllt ac efallai na fydd y tân gwyllt y maent yn ei werthu yn cydymffurfio â'r Safonau Prydeinig.

Peidiwch byth â phrynu tân gwyllt os nad ydych yn siŵr, megis o gefn fan neu stondin farchnad heb drwydded.

Beth i'w brynu

Mae sawl math gwahanol o dân gwyllt.  Mae gan y cyhoedd yr hawl i brynu a chynnau mwyafrif y tân gwyllt Categori 1 i 3.  Mae'r rhain yn cynnwys tân gwyllt y gellir eu tanio tu mewn, yn yr ardd ac yn ystod arddangosfeydd.  Darllenwch y bocs yn ofalus a gwnewch yn siŵr bod y tân gwyllt yr ydych wedi ei brynu yn addas ar gyfer eich lleoliad.

Tân gwyllt proffesiynol

Mae rhai mathau o dân gwyllt sydd ar gael i'w prynu a'i defnyddio gan bobl broffesiynol yn unig. Mae'r rhain yn cynnwys: bomiau awyr, ffrwydron awyr, mortarau, clecars, rocedi bychan, tân gwyllt crwydrol; rhai mathau o dân gwyllt categori 2 a 3 sydd yn fwy na'r maint penodedig; a thân gwyllt Categori 4.

Cynnau tân gwyllt

Dim ond un person ddylai fod yn gyfrifol am y tân gwyllt. Os mai chi sy'n gyfrifol, gwnewch yn siŵr eich bod yn cymryd y rhagofalol angenrheidiol.  Darllenwch y cyfarwyddiadau yng ngolau dydd a pheidiwch ag yfed alcohol hyd nes eich bod wedi gorffen cynnau'r tân gwyllt.  Gwnewch baratoadau ymlaen llaw, ac yng ngolau dydd.

Ar y noson  byddwch angen:

  • Tortsh.
  • Bwced o ddŵr.
  • Menig ac offer i amddiffyn eich llygaid.
  • Bwced o bridd i roi'r tân gwyllt ynddo.
  • Offer addas os ydych yn bwriadu tanion Olwynion Catrin neu lansio rocedi.

RHEOLAU TÂN GWYLLT

Yn ddelfrydol ewch i noson dân gwyllt wedi ei threfnu.
Ni ddylid gwerthu tân gwyllt i unrhyw un dan 18 oed.
Prynwch dân gwyllt sydd gan CE.
Cadwch dân gwyllt mewn bocs metel sydd gan gaead.
Dilynwch y cyfarwyddiadau unigol ar gyfer y  tân gwyllt.
Taniwch hwy hyd braich gan ddefnyddio tapr.
Safwch yn ddigon pell yn ôl.
Peidiwch byth â dychwelyd at dân gwyllt sydd wedi ei gynnau.
Peidiwch byth â chadw tân gwyllt yn eich poced.
Cadwch fwced o ddŵr gerllaw os ydych yn tanio tân gwyllt yn yr ardd.
Peidiwch byth â thaflu tân gwyllt
Cadwch anifeiliaid anwes yn y tŷ.
Nid yw alcohol a thân gwyllt yn gyfuniad doeth - gallwch anafu'ch.

Coelcerthi

Gwell fyddai peidio â thanio coelcerth o gwbl.  Ond oes ydych yn mynnu gwneud hynny, gwnewch yn siŵr ei bod yn ddigon pell oddi wrth y tŷ ac unrhyw goed, wrychoedd, ffensys neu siediau.

Coelcerthi preifat

  • Dylid codi'r goelcerth o leiaf 18 medr oddi wrth adeiladau, coed a ffensys.
  • Ni ddylai'r goelcerth fod yn uwch na 3 medr ar gyfer digwyddiadau preifat ac ni ddylid codi'r goelcerth o dan geblau.
  • Dylech bob amser wneud yn siŵr nad oes anifeiliaid neu blant wedi mynd i mewn i'r goelcerth cyn ei thanio.
  • Meddyliwch am ddiogelwch tân a hefyd y llygredd a achosir gan goelcerthi.

 

Arddangosfeydd tân gwyllt a choelcerthi sydd wedi eu trefnu

  • Mae trefnu arddangosfa yn waith caled, felly rhannwch y baich drwy gynllunio ymlaen llaw.
  • Sefydlwch bwyllgor a gofynnwch i aelodau fod yn gyfrifol am wahanol dasgau - dylai un person fod yn gyfrifol am y trefniadau diogelwch.
  • Gwnewch yn siŵr bod offer diffodd tân, bwcedi dŵr a thywod a biniau metel ar gael ar y noson.
  • Gwnewch yn siŵr bod digon o dortshis trydan ar gael ar y noson, a bod y batris yn llawn.
  • Cofiwch hysbysebu'r ffaith nad ydych yn caniatáu i bobl ddod â thân gwyllt gyda hwy ar y noson, yn cynnwys ffyn gwreichion.
  • Lluniwch restr o'r gwahanol dasgau a nodwch pwy sy'n gyfrifol am beth.
  • Gwnewch yn siŵr bod eich polisi yswiriant yn cynnwys anafiadau gan dân gwyllt ar gyfer y bobl a fydd yn gwylio'r arddangosfa.
  • Cadwch ddiogelwch tân mewn cof a meddyliwch am y llygredd sy'n cael ei achosi gan goelcerthi.

Cyngor cyffredinol ar goelcerthi

Dylid codi coelcerthi o leiaf 10 medr oddi wrth lystyfiant, pebyll a charafannau ac i gyfeiriad y gwynt.

  • Peidiwch â chodi'r goelcerth yn agos at wrych, ffensys, siediau neu adeiladau.
  • Codwch y goelcerth ar ddarn clir o dir.
  • Peidiwch â'i chodi'n agos at y man lle byddwch yn cadw'r tân gwyllt nac yn agos at ffensys neu goed.
  • Cyn cynnau'r goelcerth, edrychwch i weld rhag ofn bod anifeiliaid neu blant yn cuddio tu mewn.  
  • Peidiwch â chodi coelcerth rhy fawr a gwnewch yn siŵr ei bod yn wastad fel bod y coed yn cwympo am i mewn wrth losgi.
  • Peidiwch byth â gadael coelcerth yn llosgi heb neb i ofalu amdani.
  • Peidiwch byth â thaflu petrol neu baraffin ar y tân
  • Peidiwch â rhoi batris, aerosolau neu silindrau nwy eraill ar y tân
  • Peidiwch â chynnau'r goelcerth os ydi hi'n wyntog
  • Cadwch blant ac anifeiliaid anwes ymhell o'r goelcerth
  • Peidiwch byth â gadael y goelcerth heb neb i ofalu amdani a pheidiwch â'i gadael yn mudlosgi - diffoddwch hi'n llwyr
  • Llosgwch ddefnyddiau sych yn unig
  • Cadwch y safle yn glir o sbwriel rhag ofn i bobl daflu sbwriel arni ar y noson.
  • Os collwch reolaeth ar y tân, peidiwch â cheisio'i ddiffodd eich hun - galwch 999

Dewis safle addas

Dewiswch safle agored, sydd yn glir o unrhyw rwystrau a lle mae'r gwair wedi ei dorri.  Dylai'r safle fod ymhell o adeiladau, coed a pheryglon fel ceblau uwchben. Dylech sicrhau bod cymaint o fynedfeydd ac allanfeydd â phosib, a'u bod ymhell o'r man lle bydd y tân gwyllt yn cael eu tanio ac yn glanio.  Dylai'r man tanio fod o leiaf 50m x 20m, a dylai'r safle i'r tân gwyllt lanio fod o leiaf 100m x 50m ac i gyfeiriad y gwynt.

Mae'r tanau hyn yn cael effaith amrywiol a difrifol iawn ar gefn gwlad gan effeithio ar ardal eang.  Mae tanau mawr yn draul ar ein hadnoddau ac o ganlyniad maent yn cael effaith ar ein gallu i ymateb i danau yn y cartref, gwrthdrawiadau ffordd a digwyddiadau eraill sy'n peryglu bywydau.  Mae bywyd gwyllt hefyd yn agored i niwed oherwydd tân a mwg a gall cynefinoedd naturiol sydd wedi eu sefydlu ers blynyddoedd gael eu dinistrio mewn ychydig oriau.  Gall cnydau a thir amaethyddol gael eu dinistrio yn ogystal ag adeiladau fferm.  Mae'r effeithiau amgylcheddol eraill yn cynnwys llygru'r atmosffer gan fwg ac amhariad ar gyflenwadau dŵr a phlanhigion ac anifeiliaid  o ganlyniad i dynnu dŵr o afonydd a llynnoedd er mwyn diffodd tanau.    

Rheoli'r dorf

Dylid cadw'r dorf ymhell o'r ardal lanio ac o leiaf 25m o'r ardal danio, felly mae'n bwysig eich bod yn rheoli'r dorf ac yn gwneud trefniadau digonol er mwyn  gwneud hynny.

  • Gwnewch yn siŵr bod stiwardiaid ar gael.
  • Cymrwch bwyll.
  • Trefnwch yr arddangosfa dân gwyllt ymlaen llaw.
  • Peidiwch â chaniatáu i unrhyw un ysmygu.
  • Cyn tanio'r tân gwyllt, darllenwch y cyfarwyddiadau'n ofalus gan ddefnyddio tortsh.
  • Gwnewch yn siŵr nad yw'r gwynt yn chwythu i gyfeiriad y dorf.
  • Ni ddylid tanio'r tân gwyllt i gyfeiriad y dorf.
  • Peidiwch byth â defnyddio matsis neu danwyr i danio tân gwyllt.
  • Gall newid sydyn yng nghyfeiriad y gwynt achosi i dân gwyllt ddisgyn i ganol y dorf  a dylid gohirio arddangosfeydd tân gwyllt os oes gwyntoedd cryfion, er y bydd hyn yn siom i nifer o bobl.

Llusernau papur

Mae llusernau papur hefyd yn cael eu galw'n Llusernau Tsieineaidd, Llusernau Dymuniad neu Lusernau Awyr.  Mae llusernau traddodiadol yn adnabyddus yn nhraddodiadau Tsieina a  Gwlad Tai ers canrifoedd, ond maent bellach yn cael eu defnyddio ar draws y byd i ddathlu  priodasau, penblwyddi, ac amryw o ddigwyddiadau arbennig.  

Mae'r llusernau hyn wedi eu gwneud o bapur ac mae ganddynt ffrâm fetel  sydd y dal cell danwydd solid.  Nid yw'r papur hwn bob amser wedi ei wneud o ddefnydd gwrthdan.  Maent yn amrywio o ran maint ond maent gan amlaf yn mesur 90cm wrth 80cm.  Mae'r llusernau hyn yn llosgi am gyfnodau gwahanol yn ôl gwahanol wneuthurwyr, gyda rhai yn llosgi am 6 munud ac eraill yn llosgi am hyd at 20 munud.  Mae rhai gwneuthurwr yn honni bod y llusernau'n hedfan yn yr awyr am hyd at filltir!

Tra bod yr unigolyn yn gyfrifol am danio'r llusern, nid oes ganddo unrhyw reolaeth dros y llusern wrth iddi hedfan yn yr awyr ac yna glanio.  Ni ellir gwarantu ychwaith y bydd y gell danwydd wedi diffodd yn llwyr ac oeri  erbyn i'r llusern lanio, ac o ganlyniad gall lanio ar arwyneb fflamadwy ac achosi tân.

Mae'r llusernau hyn wedi achosi tanau, gwastraffu amser yr Heddlu, cael eu camgymryd am fflerau, camarwain awyrennau a lladd anifeiliaid.

Bydd y risgiau hyn yn cynyddu wrth i lusernau Tsieineaidd gael eu defnyddio'n amlach, ac felly nid yw Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru yn eu cefnogi a gofynnwn yn garedig i'r cyhoedd a phobl sydd yn trefnu digwyddiadau beidio eu defnyddio.

Er bod y llusernau hyn yn boblogaidd iawn ac yn brydferth, gallant achosi difrod sylweddol.  

Cliciwch yma i weld ein poster.

Diolch am rannu'ch cyfeiriad ebost

Byddwn yn darparu'r wybodaeth addas i chi maes o law

Wedi gorffen

Diolch am eich cais

Wedi gorffen